Trang chủ Âm nhạc Lý luận

VẤN VƯƠNG KHÚC TƯƠNG PHÙNG
08:07 | 12/06/2018

“Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ”- có duyên thì xa nghìn trùng cũng vẫn gặp… Quan họ và những người bạn quốc tế đến từ 16 quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á vừa có một cuộc hội ngộ “hữu duyên” dạt dào cảm xúc trong đêm diễn xướng Quan họ trên thuyền tối thứ Bảy (ngày 9-6). Diễn ra giữa đêm hè oi nóng nhưng “thỏi nam châm”- Quan họ hát thuyền vẫn có sức hút với biết bao cảm xúc lắng đọng, vấn vương, lưu luyến trong lòng du khách muôn phương.

Chương trình hát Quan họ trên thuyền tối 9-6 với chủ đề “Tương phùng, tương ngộ” có sự hiện diện các đồng chí lãnh đạo tỉnh: Nguyễn Nhân Chiến, Uỷ viên T.Ư Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh; Nguyễn Hữu Quất, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ; Nguyễn Tử Quỳnh, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh; Đào Hồng Lan, Uỷ viên Dự khuyết T.Ư Đảng, Phó Bí thư Tỉnh uỷ; các đồng chí trong Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Thường trực HĐND, UBND tỉnh, lãnh đạo một số sở, ban, ngành tỉnh. Cùng với sự tham dự của hàng nghìn người dân và du khách đến từ mọi miền Tổ quốc, chương trình còn có sự góp mặt của những người bạn quốc tế đến từ 16 quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á nhân sự kiện giải Vô địch Bóng chuyền U19 nữ châu Á- Cúp LienVietPostBank năm 2018 tổ chức tại Bắc Ninh.

Mở đầu chương trình là cuộc gặp gỡ, tương phùng giữa các nghệ nhân Quan họ bên bờ Bắc với bờ Nam sông Cầu với phần hát đối đáp trên sân khấu. Cặp liền anh Nguyễn Phú Hiệp-Nguyễn Đăng Nam (làng Quan họ Thổ Hà, Việt Yên, Bắc Giang) và cặp liền chị Nguyễn Thị Ly-Nguyễn Thanh Hảo (làng Quan họ Khúc Toại, Khúc Xuyên, thành phố Bắc Ninh) hát đối đáp “Bạn Kim Lan” với “Đường bạn Kim Lan”. Bằng chất giọng căng mẩy, nuột nà của cặp liền anh, liền chị thành thục “nghề chơi” đã nói lên tình cảm mặn nồng, tâm đầu ý hợp, trước sau như một của người Quan họ… Gắn với chủ đề, các nghệ nhân, nghệ sĩ còn mang đến cho khán giả nhiều làn điệu Quan họ tươi vui, say đắm, thể hiện niềm vui gặp mặt, trân quý khán giả, đặc biệt là dành tặng những người bạn quốc tế khi đến vùng đất Bắc Ninh văn hiến, giàu bản sắc.

Làn điệu “mời nước mời trầu” thay cho lời chào mừng chương trình hát trên thuyền, thể hiện lòng hiếu khách và nếp sống lịch lãm, hào hoa, tao nhã của người Quan họ. Khi câu hát “mấy khi khách đến chơi nhà/Đốt than quạt nước, pha trà em mời người xơi” vang lên, chúng tôi nhận thấy nhiều du khách quốc tế cũng ngân nga theo giai điệu bằng tiếng bản địa. Ở hàng ghế đại biểu, ông Emaile - một du khách đến từ vùng lãnh thổ Lebanon thuộc Trung Đông hào hứng đón nhận miếng trầu têm cánh phượng từ một liền chị. Được phiên dịch viên thuyết minh, giải thích ý nghĩa của miếng trầu trong văn hoá Quan họ, ông Emaile bảo rằng sẽ giữ miếng trầu quý này làm kỷ niệm để tặng lại người thân khi về nước.

Ấn tượng với vẻ đẹp đằm thắm cùng nét duyên lịch lãm của các liền anh, liền chị trong trang phục Quan họ, một du khách đến từ  New Zealand, ông Boris thốt lên: “Thật tuyệt vời! Người quan họ không chỉ hát hay mà còn duyên dáng, rất đẹp trong những bộ trang phục nhiều màu sắc. Tôi đã biết đến Di sản Dân ca Quan họ từ lâu nhưng hôm nay là lần đầu tiên tôi được đắm mình trong không gian âm nhạc đẹp như thế này. Đây thực sự là một trải nghiệm mà tôi chưa bao giờ có”.

Trong “nghề chơi Quan họ”, những người thạo nghề không chỉ giỏi ca hát, thuộc nhiều làn điệu mà còn tinh tế trong cách phục sức, ứng xử và nghiêm cẩn trong từng lời ăn, tiếng nói… Những vật dụng tưởng như tiểu tiết nhưng bắt buộc phải có trong văn hoá Quan họ là: Khăn mỏ quạ, Nón quai thao, Khăn xếp, Ô lục soạn, Trầu têm cánh phượng… gói ghém, ẩn chứa trong đó biết bao cái hay, cái tinh tuý của Quan họ và cả chiều sâu văn hóa, nếp sống, tình người Kinh Bắc. Chính sự chuẩn mực từ trong câu hát, lối ứng xử cho đến trang phục mà người Quan họ luôn mang đến cho du khách cảm nhận tốt đẹp về một vùng đất văn hiến với những con người và điệu dân ca đằm thắm mà sang trọng, trí tuệ mà trữ tình, đoan trang mà vẫn gợi cảm.

Như thường lệ các đêm diễn xướng Quan họ trên thuyền, cùng với trọng tâm là phần biểu diễn Quan họ ở hồ Nguyên Phi Ỷ Lan còn có các hoạt động văn hoá nghệ thuật diễn ra ở khu vực lân cận như: Biểu diễn múa rối nước Đồng Ngư, trưng bày giới thiệu sách tại Thư viện tỉnh; trưng bày chuyên đề tại Bảo tàng tỉnh; Biểu diễn nghệ thuật đường phố, các trò chơi dân gian, những gian hàng giới thiệu, quảng bá sản phẩm làng nghề truyền thống… Mặc dù tiết trời oi nóng, song BTC đã chuẩn bị chu đáo mọi điều kiện về cơ sở vật chất, âm thanh, ánh sáng, đặc biệt công tác an ninh trật tự được tăng cường để chương trình diễn ra thành công. Với tình yêu dành cho Quan họ, hàng nghìn du khách gần xa cũng không ngại thời tiết nóng bức đến tham dự chương trình để được hòa vào các hoạt động văn hóa, nghệ thuật đậm bản sắc văn hóa Bắc Ninh-Kinh Bắc. Dạo một vòng tuyến phố đi bộ, chị Ribecca, thành viên Ban Huấn luyện đội tuyển bóng chuyền nữ Australia không ngần ngại chia sẻ với phóng viên trong niềm phấn khích: “Tôi rất hạnh phúc và bất ngờ khi được trở lại quê hương của các bạn sau đúng 10 năm. Có nhiều đổi mới, hiện đại ở thành phố xinh đẹp này khiến tôi thật sự ngỡ ngàng nhưng người Bắc Ninh vẫn thân thiện, hiền hoà và mến khách. Tôi cùng những cô gái trong đoàn đều cảm thấy phấn khích khi được tham dự buổi biểu diễn Quan họ dưới nước. Thật là một kỷ niệm tuyệt vời và khó quên với đoàn VĐV chúng tôi”…

Sức sống mãnh liệt cùng vẻ đẹp độc đáo của Dân ca Quan họ Bắc Ninh thêm một lần nữa được khẳng định với bạn bè thế giới. Những câu hát ngân vang của các liền anh, liền chị Quan họ làm bao trái tim bồi hồi, thổn thức... Đêm hạnh ngộ, tương phùng của người Quan họ với khán giả gần xa đã khép lại bằng câu giã bạn chan chứa nghĩa tình, thiết tha nồng đượm khiến bao du khách ra về trong niềm luyến tiếc, bịn rịn, vấn vương mong ngày “tái ngộ”…

Ghi nhanh của Thuận Cẩm - Minh Hường