Trang chủ HỌC TẬP LÀM THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

LAN TỎA ÁNH SÁNG VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH
15:32 | 20/05/2020

Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ thiên tài của Đảng và dân tộc Việt Nam. Trong suốt cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của mình, những giá trị cốt lõi trong tư tưởng, đạo đức, phong cách luôn được thể hiện vô cùng sinh động, tự nhiên, độc đáo, có sức thu hút, cảm hóa kỳ diệu trong hoạt động, ứng xử hằng ngày của Người. Đặc biệt, phong cách Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong toàn bộ di sản vô giá mà Người để lại cho dân tộc ta, là một chỉnh thể với nội dung nhiều tầng ý nghĩa, phát triển theo lôgíc đi từ suy nghĩ đến nói, viết và biểu hiện qua hoạt động thực tế của cuộc sống. Trong đó, phong cách ứng xử của Người là một phương diện độc đáo.

Mặc dù Người đã đi xa nhưng giá trị trong phong cách ứng xử của Người luôn sống mãi trong lòng dân tộc; việc nghiên cứu, tìm hiểu những nét đặc sắc trong văn hóa ứng xử của Người có ý nghĩa quan trọng và thiết thực trong giai đoạn hiện nay.

Khiêm nhường, lịch lãm nhưng vẫn linh hoạt, chủ động, biến hóa:

Khiêm nhường là một trong những nét nổi bật trong phong cách ứng xử của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Mặc dù là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, nhưng Người không bao giờ tự đặt mình cao hơn người khác để đòi hỏi một sự suy tôn, tâng bốc để buộc người khác thừa nhận mình là vĩ đại. Điều đó càng làm tôn lên giá trị văn hóa của Người. Thái độ khiêm nhường đó đã được thể hiện bằng rất nhiều hành vi ứng xử trong cuộc đời hoạt động của Người. 

Khi đã giữ cương vị Chủ tịch nước rồi mà Người vẫn xưng hô mình là “cháu” đối với phụ lão cứu quốc ở huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây cũ, Người đã viết: “Thưa Cụ! Những vị thượng thọ như cụ là của quý vô giá của dân tộc và nước nhà...Cháu xin thay mặt Chính phủ cảm ơn Cụ, trân trọng chúc Cụ sống lâu và luôn mạnh khỏe, để kêu gọi con cháu ra sức tham gia công việc kháng chiến và kiến quốc. Cháu lại kính gửi Cụ lời chào thân ái và quyết thắng”.

Một biểu hiện khác thể hiện sự lịch lãm trong ứng xử của Người: Đó là vào năm 1946, tại Pari một nhà báo cánh hữu muốn làm giảm thiện cảm của những người Pháp vốn không ưa Cộng sản đối với Chính phủ Hồ Chí Minh, đã đưa ra một câu hỏi đầy khiêu khích: “Thưa Chủ tịch, Ngài có phải là Cộng sản không? Chủ tịch Hồ Chí Minh điềm tĩnh đi tới lẵng hoa trên bàn rút ra những bông hoa đẹp nhất đem tặng cho những người có mặt và nói: “Tôi là người Cộng sản như thế này”. Vậy, chỉ một hành động nhỏ nhưng với sự lịch lãm nó mạnh hơn bất cứ đòn đánh nào khi có những kẻ đang muốn hạ thấp những người Cộng sản.

Sự linh hoạt, chủ động, biến hóa cũng là một nét đặc sắc nữa trong phong cách ứng xử của Người. Người luôn có cách ứng xử linh hoạt, biến hóa đem lại hiệu quả cao trong bất kỳ tình huống nào. Đặc biệt, trong ứng xử với bạn bè thế giới, Người thường không câu nệ về hình thức hay dễ bị ràng buộc bởi những lễ nghi ngoại giao cứng nhắc mà luôn chủ động tạo ra bầu không khí cởi mở, gần gũi và thân thiện.

Khi đánh giá về nét ứng xử rất đặc trưng của Người, một nhà báo người Mỹ David Stamp đã viết: “Hồ Chí Minh là một trong những nhân vật kỳ lạ của thời đại này, hơi giống Ganđi, hơi giống Lênin, hoàn toàn Việt Nam. Ông là một người Việt Nam lịch sự, khiêm tốn, nói năng hòa nhã, không màng địa vị…Tính giản dị của Ông Hồ là một sức mạnh. Địa vị càng cao, Ông càng giản dị và trong sạch. Ông Hồ không cố tìm kiếm cho mình những trang sức và quyền lực vì Ông tự tin ở mình và ở mối quan hệ của Ông với nhân dân, với lịch sử”

Chân tình, nồng hậu, yêu thương, quý mến và trân trọng con người:

Phong cách ứng xử Hồ Chí Minh đã làm cho bất cứ ai gặp Người đều thấy thoải mái, tự nhiên...bởi Người đã chủ động xóa bỏ đi mọi nghi thức, đi thẳng đến trái tim mọi người bằng một tình cảm thân thiết, gần gũi như người nhà. Trong các cuộc gặp mặt hay những buổi làm việc trang trọng nhưng chỉ bằng một lời chào hỏi thân tình, một thái độ giao tiếp niềm nở, Người đã xóa bỏ mọi sự cách biệt về cấp bậc, chức vụ, giữa lãnh tụ và quần chúng.

Trong sự kiện trọng đại của dân tộc, ngày 02/9/1945,  khi đọc bản Tuyên ngôn độc lập, Người có dừng lại hỏi: “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” Câu nói đã xóa đi khoảng cách giữa Người với quốc dân đang đứng dưới quảng trường... Chỉ một câu nói thôi đã khiến bao người xúc động, nó có giá trị hơn biết bao bản tuyên bố hay những lời hứa hẹn...Đây là một kiểu giao tiếp hoàn toàn mới giữa lãnh tụ và quần chúng nhân dân; hoặc đối với khách nước ngoài, Hồ Chí Minh cũng thể hiện rất rõ sự chân tình, nồng hậu trong ứng xử. Chẳng hạn, nhà thơ Quách Mạt Nhược, Viện trưởng Viện khoa học Trung Quốc sang thăm Việt Nam, được Hồ Chí Minh mời vào thăm nơi ở của Người, được dẫn đi thăm vườn cây, ao cá rồi dắt tay lên nhà... được đối xử như một người anh em tri kỷ.         

 Nhà nghiên cứu người Mỹ - David đã nhận định: “Toàn thể con người của Ông tỏa lên một phong thái bình dị và tế nhị bẩm sinh. Văn minh Châu Âu tác động bằng lưỡi lê và rượu cồn giấu dưới áo thụng đen của cha cố Công giáo. Còn Ông tiêu biểu cho một nền văn hóa không phải là nền văn hóa Châu Âu mà có lẽ tiêu biểu cho nền văn hóa tương lai”.

Cảm hóa, khoan dung và đại lượng:

Sự khoan dung, đại lượng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nét đặc sắc trong phong cách ứng xử đồng thời là biểu hiện của giá trị đạo đức trong nhân cách của Người. Bằng tấm lòng khoan dung, đại lượng, Hồ Chí Minh đã quy tụ được các bậc yêu nước lão thành, những tri thức lớn, nhiều vị đại thần thuộc Nam triều, nhiều vị chức sắc các tôn giáo như cụ Huỳnh Thúc Kháng, cụ Bùi Bằng Đoàn, cụ Phan Kế Toại, linh mục Phạm Bá Trực... hoặc nhiều trí thức Việt kiều ở Pháp như kỹ sư Trần Đại Nghĩa, bác sĩ Trần Hữu Tước... đã cùng góp phần tham gia kháng chiến và xây dựng chính quyền cách mạng ngay sau khi thành lập.

Tấm lòng khoan dung, độ lượng của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn được thể hiện qua thái độ ứng xử của Người đối với Vua Bảo Đại, vị Vua cuối cùng của chế độ phong kiến cũ bị lật đổ là một điển hình:

Ngày 9/9/1945 Vĩnh Thụy (Vua Bảo Đại) ra tới Hà Nội theo lời mời của Người. Lúc 15h, Người đã tiếp tại Bắc Bộ Phủ. Ngày 10/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 213, cử ông Vĩnh Thụy làm cố vấn Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Như vậy, từ chỗ lo lắng cho số phận của mình, Vĩnh Thụy đã mang ơn sâu nặng với Hồ Chủ Tịch. Ông đã viết: “Cụ Hồ tốt lắm! Con ra đây được cụ thương lắm! Cụ thương con như con! Ả cứ yên tâm, không phải lo chi cho con cả”. Cho đến lúc Vĩnh Thụy không vượt qua được sự lôi kéo của thực dân đế quốc, quay trở về con đường cũ, Hồ Chí Minh vẫn giữ thái độ khoan dung với ông ta: “Chính phủ và nhân dân ta rất mong cố vấn Vĩnh Thụy không có những hành động trái ngược với những lời cố vấn đã thề trước Tổ quốc và trước đồng bào và trái với nguyện vọng của dân tộc. Dù sao vận mệnh của dân tộc sẽ không vì một người hoặc một nhóm người mà thay đổi”... Qua đây, có thể khẳng định thái độ ứng xử mềm mỏng của Người đối với vị Vua cuối cùng của chế độ cũ, mặt khác Người cũng khẳng định con đường tất thắng của cả dân tộc.

Nụ cười, nét ứng xử văn hóa đặc biệt của Hồ Chí Minh:

Ở Hồ Chí Minh, sự lạc quan luôn được thể hiện trong cuộc sống và trong ứng xử hàng ngày. Người có những nụ cười với nhiều cung bậc khác nhau, được thể hiện trong văn thơ hoặc truyện ngắn, văn nói, văn chính luận.

Đặc biệt, trong ứng xử đời thường, Người luôn thể hiện sự hóm hỉnh, tính hài hước để đùa vui, để nhắc nhở, để giáo dục, nhất là phá đi cái nghi thức, cái trịnh trọng không cần thiết để tạo ra không khí giao hòa, gần gũi giữa quần chúng với lãnh tụ. Chẳng hạn, một lần, khi đi thăm Hà Tĩnh, sau khi ghé qua các phòng, ban của cơ quan Tỉnh ủy, Người vào thăm nơi ở của cán bộ Tuyên huấn. Thấy đầu giường của một anh có dán ảnh một cô gái đẹp cắt ra từ họa báo, Người hỏi: Vợ chú phải không?

Mọi người cười rộ lên. Đồng chí cán bộ Tuyên huấn ngượng quá, lúng túng cải chính:  Dạ thưa Bác, vợ cháu làm ruộng ở quê ạ.

Người quay ra chỉ cây ớt ngoài cửa sổ: Loại ớt này có cay không? Đồng chí cán bộ Tuyên huấn trả lời: Dạ ớt mọi, cay lắm ạ.

Người cười: Ớt nào mà chẳng cay, có đúng thế không? Nếu cô ấy lên thăm thấy chú suốt ngày ngắm gái đẹp thế này thì không ổn đâu.

Từ sự đùa vui nhẹ nhàng đó, mọi người đều nhận thấy được từ Người bài học từ sự tế nhị, về cách cư xử khéo léo trong cuộc sống.

Giá trị phong cách ứng xử của Người luôn mãi trường tồn và bất diệt, là hành trang quý giá để Đảng và Nhà nước ta vận dụng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo Nghị quyết hội nghị lần thứ Tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ và thực hiện Chỉ thị 05/-CT/TW của Bộ Chính trị về việc đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Đây là một chủ trương lớn của Đảng, vừa là nhiệm vụ cấp bách trước mắt, vừa là nhiệm vụ cơ bản lâu dài trong sự nghiệp cách mạng của Đảng nhằm góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đủ phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay./.

                                                                                                                                                                                                                                                                  ANH PHƯƠNG