Trang chủ Âm nhạc Lý luận

Góp bàn về nâng cao chất lượng nội dung của Báo, Tạp chí văn nghệ địa phương - NGUYỄN CÔNG HẢO
03:13 | 15/02/2016
GÓP BÀN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NỘI DUNG
CỦA BÁO, TẠP CHÍ VĂN NGHỆ ĐỊA PHƯƠNG
 

NGUYỄN CÔNG HẢO

Ấn phẩm Báo, Tạp chí văn nghệ là diễn đàn của các hội VHNT địa phương, là một trong 3 cơ quan báo chí của tỉnh (Báo tỉnh; Đài PT-TH tỉnh; Tạp chí hoặc Báo văn nghệ tỉnh). Nói cách khác Tạp chí Văn nghệ tỉnh là diện mạo, linh hồn của nền văn học, nghệ thuật của mảnh đất, con người ấy. Đây là nơi các cây bút trong và ngoài Hội, từ nhiều thế hệ, lứa tuổi, trình độ… bộc lộ xúc cảm, tâm sự, tình yêu với quê hương, đất nước, với các giá trị văn hóa bản địa. Những năm gần đây, nhiều Báo, Tạp chí ở đã nâng cao chất lượng ở các phương diện: nội dung tư tưởng, hình thức trình bày cũng như tăng số lượng phát hành… Tuy nhiên, vẫn còn nhiều Báo, Tạp chí gặp khó khăn về nguồn nội dung (tác phẩm), về việc xây dựng đội ngũ cộng tác viên (CTV), đội ngũ biên tập viên (BTV), kinh phí phục vụ cho in ấn, xuất bản, phát hành…

      Chất lượng nội dung là một trong các yếu tố quan trọng tạo nên chất lượng Báo, Tạp chí. Điều này phụ thuộc vào chất lượng đội ngũ hội viên, cộng tác viên và năng lực của các biên tập viên. “Văn mình, vợ người” thật không sai, người có tác phẩm luôn khẳng định là tốt là hay, nhưng khổ nỗi người khác đọc thấy bình thường, thậm chí còn “dở quá chừng” như người mới tập sáng tác; chưa kể về thể loại: Truyện ngắn như “kể chuyện”; thơ như văn xuôi.

      Biên tập viên chính là người lựa chọn bài vở, định hướng nội dung và góp phần bổ sung, thay đổi ở mức độ cho phép nhằm nâng cao chất lượng của ấn phẩm Báo, Tạp chí. Lâu nay, việc lựa chọn được đội ngũ biên tập viên có chất lượng lại không hề đơn giản. Trong khi các nhà thơ, nhà văn, nhà nghiên cứu văn hóa… có kinh nghiệm, tên tuổi dần lui lại phía sau thì lực lượng trẻ kế cận lại khá hiếm cả về số lượng và năng lực. Mặc dù, nhìn vào đội ngũ cán bộ ở các tòa soạn vẫn có bố trí cán bộ chuyên trách, nhưng số lượng các BTV làm việc thực sự lại không nhiều, chưa nói đến khả năng tác nghiệp. Cái khó ấy có nhiều nguyên nhân từ khách quan đến chủ quan, từ chuyện lớp trẻ không còn nhiều người đam mê văn chương đến việc lựa chọn người có năng lực biên tập thực sự chứ không phải chỉ dừng ở việc viết một bài thơ, bài ghi chép. Biên chế cho Tạp chí thì quá mỏng, khoảng từ 3 đến 5 biên chế (Tạp chí Người Kinh Bắc hiện nay cũng mới có 3 biên chế) do đó để đầu tư cho năng lực chuyên môn sẽ gặp nhiều khó khăn. Biên tập phải thạo nghề, thạo việc cùng với nhãn quan chính trị. Nhiều tác phẩm không cố ý vi phạm tư tưởng, khi biên tập phải phát hiện để điều chỉnh cho đúng, vì thế biên tập viên phải có nhãn quan chính trị vững vàng mới phát hiện được những ẩn ý trong từng đoạn văn, câu thơ có sạn để bỏ đi.

      Khác với các tờ báo thông thường, BTV ở các Báo, Tạp chí văn nghệ phải hội tụ đủ tiêu chuẩn về bằng cấp (tốt nghiệp các khoa văn học, ngữ văn, sáng tác), có tác phẩm đăng trên các Tạp chí, Báo ở Trung ương và địa phương và ít nhiều có tiếng vang. Tuy nhiên, để trở thành người biên tập đúng nghĩa có lẽ cần đến tầm kiến thức rộng, năng lực viết ít nhất là ngang tầm với các hội viên tầm khá. Nhưng, không chỉ có vậy mà còn cần đến cái tâm của người làm báo và sự khách quan, minh bạch, công tâm cũng như chịu được áp lực công việc. Bởi việc tác giả này “nói khó” muốn được đăng bài, tác giả kia “khó chịu”vì không thấy đăng bài của mình âu cũng là việc thường thấy cũng chính là những áp lực cho BTV hiện nay. Khác với Báo tỉnh có đủ các phòng chuyên môn, bạn đọc tư liệu, thư ký tòa soạn, họa sĩ chuyên nghiệp, phóng viên chuyên nghiệp nên ra được số báo chí ít qua 5 đến 7 cửa gác; còn Báo, Tạp chí văn nghệ gần như được coi là một phòng (hoặc ban) trực thuộc Hội VHNT tỉnh do đó chưa đủ các yếu tố về chuyên nghiệp, nên không tránh khỏi những lỗi xảy ra. Biên tập nội dung gần như Báo, Tạp chí ở các địa phương đều trưng tập hội viên, trong khi thù lao biên tập thấp, cho nên cũng không thể đòi hỏi trách nhiệm ở họ được, vẫn chỉ trông vào lòng nhiệt huyết của hội viên.

      Đội ngũ cộng tác viên (CTV) chính là những người góp phần làm nên đa dạng về chất lượng tờ báo, Tạp chí. Hội viên ở các chuyên ngành là CTV chính có trách nhiệm đóng góp tác phẩm cho Tạp chí, còn lại CTV ngoài lực lượng văn nghệ sĩ lại là những người đóng góp có tính khách quan nâng cao chất lượng của Tạp chí giống như câu nói “cờ ngoài, bài trong” là vậy. Tuy nhiên, cũng do nhuận bút thấp nên các Báo, Tạp chí văn nghệ ít thu hút được đội ngũ CTV “cờ ngoài” cộng tác.  Để xây dựng được đội ngũ CTV đông đảo về số lượng, có năng lực sáng tác cần có sự chủ động trong việc xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng CTV, định hướng chuyên đề theo quý, tháng. Đồng thời có những sự điều chỉnh, góp ý nhằm giúp các CTV tiến bộ và nắm vững hơn các tiêu chí, yêu cầu của tòa soạn.

      Chính vì việc xây dựng đội ngũ CTV, lãnh đạo Hội và Tạp Chí cũng cần có quy mô như tìm kiếm, xây dựng, bồi dưỡng CTV trẻ từ các nhà trường, các CLB văn chương tại các địa phương, trong các đơn vị, ngành nghề khác nhau… Thời gian gần đây, Tạp chí Người Kinh Bắc cũng đã quan tâm đến vấn đề này như: Mở các lớp bồi dưỡng VHNT trẻ; hội thảo; tập huấn chuyên đề chuyên sâu theo lĩnh vực... Vì vậy chất lượng Tạp chí có đổi mới với nhiều cây bút CTV trẻ. Tuy nhiên, cũng chưa thu hút được thường xuyên, nguyên nhân vẫn là “bài ca muôn thuở” về chế độ chi trả nhuận bút thấp.

      Có thể thấy, để nâng cao chất lượng của Báo, Tạp chí văn nghệ địa phương trong đó có Tạp chí Người Kinh Bắc là mục tiêu và khát vọng của tất cả các hội VHNT. Để thực hiện được điều đó lãnh đạo Hội, đội ngũ cán bộ làm Tạp chí cần năng động tìm các giải pháp để tháo gỡ những khó khăn, cùng nỗ lực và chủ động sáng tạo từ phía người biên tập, người sáng tác và sự hưởng ứng động viên của bạn đọc yêu văn chương./.